براساس گزارشی که در ۱۹ بهمنماه امسال در روزنامه فرهیختگان منتشر شد، میزان ترانزیت خارجی ایران در دهماهه نخست سال ۱۴۰۳ به ۱۸.۴ میلیون تن رسیده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، نزدیک به ۲۹ درصد رشد داشته است. این آمار نهتنها رکورد ۱۲ ماهه سال گذشته را جابجا کرده، بلکه بالاترین میزان ترانزیت در دوره ۱۸ ساله اخیر (از ۱۳۸۶ تاکنون) نیز به شمار میآید.
در یادداشتی از جواد سادات، وی این موفقیت را حاصل سیاستگذاری دقیق، همراهسازی نهادهای متعدد و تأمین مالی هدفمند در قالب ابتکار کلان «ایران راه» دانست که توسط مهرداد بذرپاش، وزیر راه و شهرسازی دولت شهید آیتالله رئیسی طراحی و اجرا شد.
بخشهایی از عوامل کلیدی رشد ترانزیت خارجی در ایران:
۱. همراهسازی نهادها و نهادینهسازی حکمرانی ترانزیتی:
ابتکار «ایران راه» ابتدا در سطح سازمانها و شرکتهای تابعه وزارت راه و سپس در سطح ملی با هدف همافزایی بیش از ۱۷ دستگاه و نهاد مرتبط با ترانزیت طراحی شد. این هماهنگی برای نخستینبار در مجمع اقتصادی سنتپترزبورگ روسیه در قالب طرح «ایران راه» مطرح و با هدف تعریف منافع مشترک ترانزیتی با شرکای منطقهای دنبال شد.
۲. جهش در تأمین مالی زیرساختها:
بهجز اعتبارات بودجهای، منابع متنوعی برای تأمین مالی پروژههای راهبردی فعال شدند؛ از جمله:
-
استفاده از ظرفیت استجازه مقام معظم رهبری
-
انتشار اوراق مالی اسلامی
-
اختصاص قیر رایگان
-
مشارکت عمومی–خصوصی
-
تأمین مالی خارجی از طریق قراردادهایی چون پروژه چابهار
همچنین تشکیل ستاد ملی ترانزیت ذیل ماده ۵۷ قانون برنامه هفتم، با محوریت وزارت راه و شهرسازی، به تثبیت نقش این وزارتخانه به عنوان متولی ترانزیت و لجستیک کشور کمک کرد.
۳. رصد میدانی و اولویتگذاری پروژهها:
با رویکرد راهبردی ابتکار ایران راه، میان پروژههای اولویتدار و غیراولویتدار تمایز ایجاد شد. این باعث شد که تمرکز ستاد وزارتخانه و دستگاههای تابعه بر طرحهای اثرگذار در منافع ملی و منطقهای معطوف شود.
سادات در پایان یادداشت خود ابراز امیدواری کرده است که دولت چهاردهم بتواند با بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای ایجادشده، دستاوردهای مشهودتری در اقتصاد ملی و جایگاه منطقهای ایران در حوزه ترانزیت و لجستیک رقم بزند.